عوامل عمده بروز دردهای مفاصل

التهاب (آرتریت، التهاب در تاندون، کشیدگی رباط) یا اختلال در عملکرد مفاصل

ضعف مفاصل یا ریزش و تجمع یک یا چند خلط از اخلاط چهارگانه در مفاصل

سوء مزاج مفصل (یعنی مزاج مفصل به علل مختلف از حالت طبیعی خارج شده و مزاجی مخالف مزاج طبیعی جایگزین آن شده باشد).

غذاهای مفید برای مبتلایان به درد مفاصل

درد مفاصل از جمله دردهایی است که سن و سال نمی شناسد و ممکن است در هر سنی به آن مبتلا شوید. اکثر افراد مبتلا به درد مفاصل، دغدغه این را دارند که چه بخورند تا درد آن ها تسکین یابد، در طب سنتی چند غذای مفید برای درد مفاصل وجود دارد که بهتر است در برنامه غذایی تان قرار دهید. در ادامه به آن ها اشاره ای خواهیم داشت، با ما همراه باشید.

عوامل عمده بروز دردهای مفاصل

التهاب (آرتریت، التهاب در تاندون، کشیدگی رباط) یا اختلال در عملکرد مفاصل.

ضعف مفاصل یا ریزش و تجمع یک یا چند خلط از اخلاط چهارگانه در مفاصل

سوء مزاج مفصل (یعنی مزاج مفصل به علل مختلف از حالت طبیعی خارج شده و مزاجی مخالف مزاج طبیعی جایگزین آن شده باشد).

درمان و التیام درد مفاصل از طریق طب سنتی

الف) پرهیزات غذایی در مبتلایان به درد مفاصل را مدّ نظر داشته باشید.

امروزه غالباً عامل بیماری‌های مفاصل از نوع غلبه بلغم است، از این رو باید از مصرف موارد زیر خودداری کرد:

لبنیات، ترشیجات، آب سرد، غذای مانده، غذاهای غلیظ، گوشت قرمز مخصوصاً گوشت گاو و گوساله

سبزیجات مانند چغندر، زردک، خیار، هندوانه، نوشیدنی‌های الکلی

خوابیدن پس از غذا، فعالیت بدنی پس از غذا، خوردن قبل از تخلیه کامل خلط قبلی، نزدیکی بعد از غذا و فعالیت جسمی

در موارد درد مفاصل مانند عرق النساء یعنی بیماری دیسک و سیاتیک پرهیز از غذای تند و غذای شیرین، پرهیز از میوه های خام و ترشی، پرهیز از غذای مانده.

ب) اگر دچار دردهای مفصلی هستید، این غذاها را فراموش نکنید:

غذاهای ایده‌ال برای وعده صبحانه

افراد مبتلا به دردهای مفصلی باید مراقب باشند که از غذاهای با طبع سرد کمتر استفاده کنند.

تخم مرغ عسلی با اندکی نمک و فلفل سیاه با نان سنگک

نان سنگک با مربای “بالنگ” یا مربای “به” یا عسل و اندکی کره

نان سنگک با ارده و شیره انگور

همچنین نان سنگک با ارده و عسل

غذاهای ایده‌ال برای وعده نهار یا شام

افراد مبتلا به دردهای مفصل، به عنوان وعده ناهار یا شام می‌توانند یکی از غذاهای زیر را که بسیار مفید هستند، مصرف کنند:

استیک شترمرغ

استیک گوشت گوسفند

پلو گشنیز (مانند شوید پلو، فقط به جای شوید از گشنیز تازه یا خشک استفاده کنید)

پلو زیره

خورشت کرفس

خورشت قورمه سبزی

خورشت فسنجان

خورشت سیب درختی

خورشت به

چلو هویج

شاهی قورمه

آبگوشت قرطم

》》ترکیبات و طرز تهیه شاهی قورمه:

شاهی قورمه یک غذای هندی، مفید، لذیذ و برای درد مفاصل مقوی است که طرز تهیه آن بدین شرح است:
مواد لازم:

گوشت گوسفند: ۶۰۰ گرم
گشنیز تازه خرد شده: دو ق غذاخوری
ماست کم چرب: نصف پیمانه
پیاز متوسط: ۲ عدد
آب: دو پیمانه
میخک: ۴ عدد
چوب دارچین: ۱ عدد
هل: ۴ عدد
زنجبیل: نصف ق چایخوری
پودر تخم گشنیز: نصف ق چایخوری
پودر سیر: نصف ق چایخوری
فلفل سیاه: به مقدار یک ق چایخوری

طرز تهیه:
ابتدا پودر سیر، هل، میخک و دارچین را داخل مقداری روغن ریخته تفت دهید تا بوی آن ها در آید.
سپس پیاز را داخل مخلوط ریخته و تفت داده و گوشت را اضافه کنید.
پس از اینکه گوشت‌ها تفت داده شد، ۲ پیمانه آب را همراه فلفل، ماست، تخم و برگ گشنیز اضافه کنید.
اجازه دهید غذا با شعله آهسته بپزد و مانند خورشت جا بیفتد.
این غذا با برنج یا نان سنگک میل می‌شود

راههای پیشگیری و درمان صدا دادن مفاصل

کمتر کسی است که صدای مفصلی یا همان صدا دادن مفاصل را تجربه نکرده باشد. صدایی که معمولا هنگام حرکت دادن مفاصل، مانند بلند شدن، آغاز راه رفتن و … شنیده می شود. اگرچه صدای مفصلی در سنین بالاتر شیوع بیشتری دارد، لیکن حتی جوانان و نوجوانان نیز آن را تجربه کرده اند. که اگر با درد و تورم همراه نباشد با تدابیر ساده طب سنتی قابل برطرف شدن است.

☆سوال: آیا صدا دادن مفاصل نگران کننده است؟

اگر صدای مفصلی، با درد و تورم همراه نباشد و طولانی و اصطلاحاُ مزمن نشده است، جای نگرانی نیست.
غالب اوقات، علت صدا دادن و تق‌تق مفاصل بخصوص مفصل زانو، خارج شدن هوایی است که در فضای مفصلی به‌ دام‌ افتاده است.
البته فشار زیاد بر مفصل و نیز اصطکاکی که در مفصل و در فرآیند تغییر موقعیت و زاویه مفصلی ایجاد می‌شود، نیز می‌توانند باعث ایجاد صدای مفصلی نرمال باشند.
این دقیقاً همان حس و صدایی است که که در شکستن قولنج انگشتان دست و پا یا مفاصل دیگر تجربه می گردد.

صدا دادن مفاصل چه دلایلی می‌تواند داشته باشد؟

۱) آزاد شدن گاز
ممکن است در مایع سینوویوم که در درون‌مفصل وجود دارد و مانند نرم کننده ای حرکات مفصل را تسهیل می کند، گاز تولید و آزاد شدن حباب های هوا صدا در مفصل ایجاد می کند.

۲) حرکت تاندون
حرکات مفصل مدیون کنش واکنش تاندون ها و لیگامان هایی است که در اطراف مفصل وجود دارند و به استخوان های تشکیل دهنده مفصل یا استخوان های اطراف چسبیده اند.
تغییر وضعیت این تاندونها در جریان حرکات مفصل، و عبور آنها از روی زواید و برجستگی های استخوانی، ممکن است باعث ایجاد صدای مفصلی شود.
جالب است که ممکن است خود فرد این صدا را نشنود و اطرافیان متوجه آن شوند.
علاوه بر این کشیدگی لیگامان ها نیز می تواند باعث ایجاد صدا شوند.
این حالت در کشیدگی های ناگهانی و بیش از حد تاندون ها و نیز در مورد تاندون هایی که قبلا آسیب دیده اند و نیز در افرادی که دچار تغییرات آرتروز شده اند بیشتر دیده می شود.

۳) سطح ناصاف مفصل

در آرتروز یا ساییدگی مفصلی، غضروف آسیب می بیند و ناهموار می شود.
لذا مفصلی که دچار آرتروز است در حین حرکت و با تماس و ساییده شدن سطوح ناهموار بر روی یکدیگر، صدا ایجاد می شود.
معمولا شایع ترین علت صدای مفصلی، تغییرات آرتروز است.

۴) تغییرات مایع مفصلی
برخی متخصصین معتقدند تغییرات مایع مفصلی مانند کم و زیادشدن حجم آن نیز می‌تواند باعث تولید صدای مفصلی شوند.

》 چه وقت باید به پزشک مراجعه کنیم؟

در این موارد باید صدای مفصلی را جدی گرفت و به پزشک مراجعه نمود:

زمانی که صدای مفصلی در سنین قبل از میانسالی شروع شود.
وقتی مفصلی که آسیب دیده و صدا می دهد.
وقتی صدای مفصلی همراه با محدودیت حرکتی و درد همراه است
وقتی فرد دچار ورم مفصل است.
وقتی صدای مفصلی دائمی و مزمن شده است.
زمانی صدای مفصلی متعاقب یا همراه یک رخداد حاد مانند ضرب دیدگی و تروما، کاهش دامنه حرکات مفصل و ورم حاد مفصل باشد.

>> تذکر
نرمی استخوان کشکک و اصطلاحا کندرومالاسی از علل شایع صدای مفصلی بخصوص در خانم ها، افراد چاق، افراد کم‌تحرک، آپارتمان نشینی و مشکلات مربوط به پله و … است.
در این بیماری، غضروف استخوان کشکک زانو، در اثر حرکات مکرر و نامناسب و یا فشار بیش از حد ناشی از وزن بالا و یا … آسیب می بیند.
این افراد از درد زانو بخصوص بعد از نشستن به مدت طولانی شکایت دارند.
حرکات زانو در کندرومالاسی ممکن است با صدا همراه باشد.

علاوه بر اصلاح سبک زندگی، کاهش وزن، ورزش و … تقویت عضلات چهارسر زانو با ورزش ها و حرکات مناسبی که پزشک تجویز می کند، درمان اصلی این بیماری است.

》اصول کلی درمان صدای مفصلی عبارتند از:

کنترل و کاهش وزن در صورت داشتن وزن اضافه

خودداری از دو زانو و چهار زانو نشستن

پیاده روی در زمین های صاف، بدون مانع، مستقیم

نرم دویدن

طب سنتی برای رفع صدای مفاصل، چه راهکارهایی پیشنهاد می کند؟

کنترل و کاهش وزن در صورت چاق بودن

ماساژ ملایم مفصل و اندام های اطراف با روغن های مناسب مانند روغن سیاهدانه، بابونه، کنجد، بادام شیرین، زنجبیل یا زیره

تذکر:
پزشک طب ایرانی، بنا به نوع بیماری و اتیولوژی و علت صدای مفصلی ممکن است روغن های متفاوتی را پیشنهاد و تجویز نماید. مثلا در خشکی مفاصل و آرتروز روغن های مرطب و رطوبت بخش مانند بادام شیرین و کنجد و … ترجیح دارند.

ورزش روزانه و منظم

اصلاح رژیم غذایی (پرهیز از برخی غذاها مانند فست فودها و تنقلات ناسالم، اجتناب از نوشابه، مصرف کمتر غذاهای نفاخ و …)

تقویت غضروف با تدابیر غذایی و حرکات ورزشی مناسب

تذکر:

تدابیر غذایی باید توسط پزشک طب ایرانی و با لحاظ مزاج عمومی فرد و معاینات انجام شده طرح ریزی و اجراء شود.

بهتر است از نظرات ارزشمند کارشناسان حرکات اصلاحی برای طراحی برنامه ورزشی مناسب در بهبود شرایط فرد بهره گرفت.

بین بهبود صدای مفاصل و مصرف مکمل های حاوی ویتامین ها و کلسیم ها ارتباط همیشگی دیده نمی شود،

لیکن در صورت مشاهده هرگونه کمبودی در آزمایشات فرد مراجعه کننده، باید به جبران این کمبودها از طریق غذا و دارو همت گماشت.

تجویز غضروف سازهای طبیعی مانند سوپ پای مرغ، پاچه گوسفند، روغن ماهی و … صدای مفصلی از دیدگاه طب ایرانی

>> نکته
با استفاده از عصاره پای مرغ و پاچه گوسفند و طبق دستور تهیه ای که از منابع طب ایرانی استخراج شده است، می‌توان نوعی ژله مفاصل طبیعی تهیه نمود که در بهبود علایم آرتروز و تقویت غضروف مفاصل اثرات قابل تاملی دارد.

این ژله را هم‌ می توان بعنوان دسر و هم بعنوان افزودنی به غذا و انواع سوپ مصرف نمود.

آب درمانی و استفاده از اثرات ارزشمند استخر، سونای بخار، جکوزی و چشمه های آبگرم طبیعی

در مواردی که صدای مفصلی ناشی از بیماری مزمنی مانند آرتروز باشد، ممکن است به تشخیص و تجویز پزشک طب ایرانی، اعمال یداوی مانند زالودرمانی

بادکش درمانی و … هم موثر واقع شود.

درمان دارویی با داروهای مفرده و یا ترکیبی که حتما باید با تشخیص، تجویز و زیر نظر پزشک یا درمانگر طب سنتی باشد.

محسن‌قربانی؛ مشاور کارشناس و درمانگر طب سنتی؛
(با سپاس فراوان از دکتر محمدجعفر طالب پور و دکتر علیرضا عباسیان)